Groene parels aan een blauw snoer
Het project ‘Groene Parels aan een Blauw Snoer’ is van toepassing op het landschap in de nabijheid van Beetsterzwaag met landgoederen en bossen op de flanken van het Koningsdiep. Het is in Fryslân een uniek landschap: een parel die nog te weinig wordt gewaardeerd.
In het landschap zijn diverse eigenaren actief die verschillende achtergronden en deels verschillende doelen hebben. Gemeenschappelijk is hun ambitie om de eigenheid, herkenbaarheid en natuurlijke en cultuurhistorische waarden van het gebied te behouden, zo nodig te herstellen en waar mogelijk te versterken. Om dat te realiseren, hebben ze gekozen voor het opstellen van een gezamenlijk toekomstplan. Ook dat is uniek.
Het gebied bezit een rijke historie die niet alleen nog goed herkenbaar is. Het is ook de moeite waard om die te behouden of te herstellen.
De volgende landschapstypen zijn in het projectgebied herkenbaar:
- Het kleinschalig agrarisch cultuurlandschap: met singels, wallen en kleine bospercelen. Veel van deze elementen zijn verdwenen.
- Het veenweidegebied: een wijds en open gebied dat belangrijk is voor de boeren en voor veel (weide)vogels.
- Het beekdal van het Koningsdiep: een door bos en heide omsloten graslandgebied dat boeren gebruik(t)en als hooi- en weiland.
- Het landgoederenlandschap rondom Beetsterzwaag: een landschap waarin de geschiedenis een belangrijke rol speelt. De statige aspecten van dit landschap moeten we in stand houden. Om dat te kunnen realiseren, is onderhoud en herstel noodzakelijk.
- Het heidelandschap: een prachtig landschap, maar geen eentonige heide. Dit landschapstype kenmerkt zich door veel variatie.
- De natuurgordel bij Hemrik en Lippenhuizen: een gevarieerd gebied dat zich vooral kenmerkt door bos dat grenst aan het beekdal.
Een derde van het projectgebied bestaat uit bos. Dit bos is eigendom van een groot aantal eigenaren. In het verleden gaven de verschillende eigenaren een eigen invulling aan het bosbeheer. Zo is een grote verscheidenheid in bosbeelden ontstaan. Deze eigen invulling staat niet ter discussie. Het is belangrijk om het bosgebied duurzaam in stand te houden. Ongewenste ontwikkelingen en soorten moeten bestreden worden.
In het projectgebied komt één groot heidegebied voor: de Lippenhuisterheide. Daarnaast zijn er tal van kleine heidegebiedjes in het bos te vinden. Heide is een cultuurlandschap dat alleen door gericht beheer in stand gehouden kan worden. Heide is geen eenvormig landschap. Het ideale heideterrein bestaat uit een kleinschalig mozaïek van verschillende heidestadia, plekken met open zand, reliëf, grassen en verspreid staande bomen en struiken. Aandachtspunten bij beheer zijn: het tegengaan van successie, het tegengaan van isolatie en het vergroten van de dynamiek.
De landbouw is altijd een belangrijke economische pijler geweest in het plangebied. De landbouw kent een voortdurend proces van schaalvergroting. In een deel van het gebied ondervindt de landbouw geen problemen. In een ander deel stuit de schaalvergroting op natuurlijke handicaps. Hier is het belangrijk om mogelijkheden voor verbrede landbouw te scheppen, waarin nevenactiviteiten als natuurbeheer hun plaats krijgen. Vooral het dal van het Koningsdiep biedt hiervoor mogelijkheden.
Het gebied heeft een bijzondere aantrekkingskracht op recreanten. Vooral in de weekenden komen recreanten uit de wijde omtrek naar Beetsterzwaag. De aantrekkingskracht heeft natuurlijk te maken met het unieke karakter van het gebied. De grondeigenaren hebben gemengde gevoelens over recreatie. Aan de ene kant waarderen ze dat bezoekers genieten van hun gebieden. Aan de andere kant hebben ze te maken met ongewenste activiteiten, vernielingen en onrust. Vanuit het groeiende Drachten, dat direct naast het projectgebied ligt, neemt de recreatieve druk vermoedelijk nog toe. De situatie waarin alles kan - door het ontbreken van goede structuren, routes en toezicht - moet verdwijnen. Dit kan alleen door te zoneren, goede parkeerplaatsen aan te leggen en gebruikersgroepen te benoemen waarvoor in de toekomst voorzieningen worden aangelegd. Niet alleen voelen de gebruikers zich zo meer als gast op andermans eigendom, hopelijk gaan ze zich ook zo gedragen. Daarbij moet ervoor worden gezorgd dat recreanten de juiste informatie krijgen over de gebruiksmogelijkheden en de werkzaamheden die worden uitgevoerd.
Het waterbeheer is van eminent belang voor het gebied. Dat geldt zowel voor de kwaliteit als voor de kwantiteit. Daarnaast is ook de fysieke structuur - oftewel de vorm van de beek - belangrijk. Het Koningsdiep heeft in het plangebied grotendeels nog de loop die het in het begin van de vorige eeuw ook had. Om in de toekomst de stromende beek weer goed te laten functioneren, zijn aanpassingen van het watersysteem nodig, die goed passen bij de ecologische, landschappelijke en andere doelstellingen.
Op 23 september 2009 heeft de Bosgroep Noord-Oost nederland, tijdens de derde bijeenkomst, haar plannen voor de komende jaren kenbaar gemaakt tijdens een bijeenkomst, waarbij alle bewoners van Beetsterzwaag en Olterterp waren uitgenodigd om de plannen aan te horen.
Komend jaar worden er dus voor het eerst werkzaamheden uitgevoerd in het kader van het project Groene Parels aan een Blauw Snoer, uitvoeringsplan fase 1. Deze zijn aan de bewoners van Beetsterzwaag en Olterterp tijdens een voorlichtingsbijeenkomst voorgelegd.
Uitvoeringsplan fase 1 bevat:
• Laanherstel
• Hakhoutherstel
• Prunusbestrijding
• Opschonen water
• Herstel paden Ommetje Hemrik
• Beleefbaar maken Lippenhuisterheide
Een gedetailleerde beschrijving van de maatregelen die worden genomen, en welke gebieden dit betreft vind je in de presentatie.
Contactgegevens:
Bosgroep Noord-Oost Nederland
ing. G.E. (Gerald) Kragt
Balkerweg 48a
7738 PB Witharen
tel: 0523-654590
Dit e-mailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft JavaScript nodig om het te kunnen bekijken
