Boeiende terugblik op een bewogen verleden
In het openluchtmuseum zijn veel opstallen te zien die gezichtsbepalend zijn voor het dorp Nij Beets rond 1900. De gebouwen zijn op ware schaal nagebouwd. De bezichtiging begint bij het voorlichtingscentrum, waar een DVD-presentatie en een permanente foto-expositie kunnen worden bekeken. Ook kan een consumptie worden genuttigd.
Er zijn een aantal vervenershuisjes en een woonbok gereconstrueerd. Voorbeelden van de schrijnende woonomstandigheden tijdens de vervening. Er zijn ook grotere gebouwen. Zoals Het Houten Himeltsje, het noodkerkje van ds. Guillaume v.d. Brughen, dat is nagebouwd en biedt de mogelijkheid voor bezichtiging, bijeenkomsten en concerten. 
De veenbaaswinkel annex kroeg 'Halfweg', het middelpunt van drankmisbruik en gedwongen winkelnering, is in 2007 gereconstrueerd. Het pand bevat ook de woonkamer van de veenbaas. In de kroeg is, paradoxaal, een kleine permanente expositie over de blauwe beweging ingericht. Er is eveneens een scheepswerfje en scheepshelling voor de bouw en reparatie van turfbokken.
Het landschappelijke gedeelte maakt de verandering van het landschap als gevolg van de laagveenderij zichtbaar. Het toont vier stadia:
- Het blauwgrasland. Op de oorspronkelijke zandgronden lag een 1 tot 2 meter dikke veenlaag, het zgn. “klynlân”, de basis voor de vervening. Het gras had vaak een blauwgroene kleur omdat er veel blauwe zegge groeide. Dit gedeelte moet nog worden aangelegd.
- De exploitatie van het laagveen: turfmaken. In dit gedeelte staan een trekkerskeet, een tjasker, een turfschuur en de werktuigen voor het turfmaken.
- Het overblijvende landschap: de petgaten. Na de turfwinning bestond het achtergebleven landschap uit stroken water, zgn. petgaten of veenputten waaruit het veen was opgegraven en stroken land, zgn. stripen of legakkers, waarop het veen te drogen was gelegd om er turf van te steken.
- Het nieuwe landschap: de polder. De veenbazen waren verplicht om zgn. slikgeld te betalen om het land weer in cultuur te brengen. Zo ontstonden polders die hergebruik van de ontveende gronden mogelijk makten. Het poldertje wordt al bemalen door een windmotortje. Verder moet het nog worden ingericht.
Twee kilometer ten westen van Nij Beets ligt het eerste elektrische gemaal van Fryslân. Op gezette tijden wordt er nog water verzet, waardoor de immense pompen in beweging komen. In het gemaal is een galerie ingericht.
Verder informatie over openingstijden, bootexcursies, prijzen, exposities, e.d. zijn te vinden op de site van It Damshûs: www.damshus.nl
Bezoekadres:
